1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı,

Türkiye’nin denizlerindeki tam bağımsızlığının ve egemenlik haklarını kullanmaya başlamasının yıl dönümüdür.

Türkiye, kabotaj hakkını (kendi limanları arasında deniz ticareti yapma yetkisi) 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe giren 1 Temmuz 1926 tarihli ve 815 sayılı “Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye ve İskan-ı Sanayi ve Ticaret Hakkında Kanun” ile tam olarak kullanmaya başlamıştır.
Bu yasa, yabancıların Türk karasularındaki işletme imtiyazlarını (tekel ayrıcalığı) sona erdirerek, ticari deniz taşımacılığını salt Türk vatandaşlarına ve
Türk bayraklı gemilere özgülemiştir.

Kabotaj hakkının hukuksal temeli Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile atılmıştır.
Lozan Antlaşması’na ekli “Ticaret Sözleşmesi”nin 9. maddesi ve buna ilişkin “İmtiyazlara İlişkin Protokol” ile Osmanlı Devleti döneminde yabancı devletlere verilen “kapitülasyon” niteliğindeki deniz ticareti imtiyazları kaldırılmıştır.

Lozan, Türkiye’nin deniz egemenliğini tanıyan bir “siyasal irade” dir. Ancak hakkın fiilen kullanılması (yasal altyapısının kurulması) için 1926 yılına dek beklenmiş; bu sürede yabancı şirketlerin ellerindeki imtiyazların süresi bittiğinden, 1 Temmuz 1926 “fiili kurtuluş” tarihi kabul edilmiştir.

Türkiye İçin Anlamı ve Önemi
Ekonomik Egemenlik: Siyasal bağımsızlığın iktisadi alanda tamamlayıcısıdır. Deniz ticaretinden elde edilen gelirin Türkiye içinde kalmasını sağlamıştır.

Tam Bağımsızlık simgesi: Kapitülasyonların denizlerdeki son kalıntısı yok edilmiştir. Türkiye, “denizlerine egemen olmayan devletin tam bağımsız olamayacağı” ilkesini yaşama geçirmiştir.

Denizcilik Kültürünün İnşası: Türk vatandaşlarının denizcilik sektöründe profesyonelleşmesinin, liman işletmeciliğinin ve deniz ticaret filosunun gelişmesinin önündeki engelleri kaldırmıştır.

Özetle; 1 Temmuz, Türkiye’nin denizlerini salt coğrafi bir sınır değil, ulusal bir servet ve egemenlik alanı olarak onaylattığı gündür. ATATÜRK’e borçluyuz!
***